Ostródzki Serwis Kulturalny

Po odegraniu największych ról życia, pozostaje w nas tylko jedna prawda, jedna lekcja wyniesiona z przemijania, którą Heidegger nazywał "byciem", ja zaś, potwierdzając to w swej filozofii i egzystencji, nazywam ją dobrem zmysłów (R.N.)

Malownicze mazury
W cudownej jezior krainie
Serce przyrody bije, jak dzwon.
Tu szumią lasy nieprzebyte
I wtórują im jeziora falujące.
Mazurska kraino kwiecia i zieleni
Ty serce uwalniasz od stresowych burz,
Ciało umacniasz bogactwem przyrody
Wieczorem myśli kierujesz ku gwiazdom.
Mazurska noc, bajkową tworzy moc
Nastraja do zadumy nad tym cudem
Dodaje sił powabem swym
Rozjaśnia umysł w gwiezdnym obrazie.
Rankiem falowanie białych żagli
Rozwija się na grzbietach fal
Mknie po wodzie, jak skrzydła mew
Kawalkada żeglarzy w siną dal.
Obrazy, jak w kalejdoskopie
Po mgłach porannych, złotem słońca zaiskrzy
To przyroda tak żeglarzy nastraja
I do marzeń aż do zachodu pobudza.

Większość osób związanych z naszym życiem kulturalnym (jeżeli nie wszyscy) zna Tadeusza Petera. Postrzegamy go przez pryzmat bogatej i obszernej literatury, w której historia i pasja literacka rzetelnej prozy, gra rolę wiodącą. Nie każdy wie jednak, że Tadeusz Peter jest również poetą. I to poetą szczególnym: chyba tylko u Tadeusz Klabuhna odnaleźć można tak silny związek z przyrodą, bliski tradycji romantycznej oraz wszelkiej mistyce świata widzialnego. Niekiedy Wojciech Borkowski powraca do świata zmysłów w swej poezji (pochwała miłości doczesnej); jednak szczególne cechy zodiakalnego wodnika prowadzą go wciąż do poszukiwania nowych form wyrazu. Tymczasem Tadeusz Peter i jego imiennik - Klabuhn potrafią rzecz szczególną: milczą - aby dotknąć. Gdy wreszcie rodzi się słowo, jest ono alegorią zapomnienia, którą tylko drzewa i ptaki zrozumieć mogą.

Ostróda, jak wiemy, nie jest dużym miastem. Dla przykładu: w środowiskach twórczych jeden poeta zna drugiego poetę, tak, jak muzyk zna muzyka, a historyk historyka. Niekoniecznie przy tym poeci czytają innych poetów, a malarze chodzą na wystawy odbywające się w naszym centrum kultury. Obowiązek czytania poezji spoczywa na krytykach. A że ja sam nie uważam się za wielkiego twórcę, więc siłą rzeczy czytam, co mi w rękę wpadnie - i w takiej roli, roli krytycznego miłośnika poezji "nie mojej" chciałbym zaprezentować czytelnikom obraz rodzimej twórczości poetyckiej. Przede wszystkim: czym jest poezja? Czy każdy z nas posiada odrębną definicję tego rodzaju twórczości, czy może należałoby przed wypowiedzią krytyczną zaczerpnąć wiadomości z mądrych książek lub u naukowych autorytetów? Czy może poezji nie da się zdefiniować, jak sądził pewien młody człowiek na wieczorze autorskim Eligiusza Pieczyńskiego, dyskutując ze znawcami literatury? Refleksja o niepoznawalności słowa musi prowadzić do odkrycia logosu, do Słowa, na którym opiera się myśl humanistyczna, w której piękno myśli pozwala poznać to, co bezimienne - ale tego zabrakło w argumentacji wspomnianego przedstawiciela młodzieży. Eligiusz Pieczyński przeczytał natomiast kilka swoich utworów, rozdając tomiki ze swoimi wierszami - i te książki przejdą poza czas, będąc inspiracją dla potomnych, czego nie można powiedzieć o dyskusjach okołopoetyckich, jakich mimowolnie byłem świadkiem.
Jeżeli chodzi o pamięć u spadkobierców naszej myśli, to kilku rodzimych artystów bez wątpienia wznosi się ponad swoją własną przemijalność. Dzieje się to na mocy ich słowa i pozostawionych dzieł (T. Klabuhn, W. Borkowski, bracia - bez skojarzeń - Pieczyńscy, B. Zamaro – Falińska, K. Ceglińska - Gliniewicz). Siłą rzeczy ich codzienne życie nie jest pozbawione dramatyzmu lub chociażby ponadprzeciętnej humanistycznej refleksji. Wspomniani twórcy mają nierzadko dumne poczucie horacjańskiego "non omnis moriar" (mimo braku profitów i gratyfikacji przeliczalnych na wartości mierzalne). Pamiętam, że niedawno, podczas dyskusji z T. Klabuhnem, poinformowałem go o tym, że mam kilka adresów nowych konkursów poetyckich, mówiąc: "Panie Tadku, warto wziąć w nich udział, jest do zdobycia wiele nagród pieniężnych". T. Klabuhn odpowiedział, że ważniejsze jest, czy nadesłane wiersze będą drukowane w książkach, czyli, czy po tej twórczości zostanie jakiś ślad. Proszę państwa, oto poeta!

Milczenie jako transcendencja epoki postmodernizmu, czyli „Zachód słońca w Milanówku” Jarosława Marka Rymkiewicza.

Jeżeli zgodzimy się z tezą – wysuniętą może nazbyt pospiesznie – że mianem „ponowoczesności” można scharakteryzować epokę i czas, w której nam, tu i teraz, przyszło żyć – to należałoby przypomnieć wytrwałym czytelnikom główne założenia tejże filozofii. A może nawet nie założenia – bo żyjemy wszak w czasach „zmierzchu ideologii” - ale raczej objawy i zewnętrzne symptomy tego sposobu postrzegania rzeczywistości. Nie chciałbym przy tym, aby kształt mego eseju przybrał nudny wymiar dłużyzny metafizycznej, która nie interesuje nikogo i nigdzie – bo jak już zauważono w „Fauście”, czymś, co ciągnie czytelnika do filozofii jest raczej rozpacz, niż rzeczywista potrzeba. Dlatego też moje niezwykle ciekawe uwagi będą dokonane pod kątem, który najoględniej rzecz ujmując można nazwać prostym. Tak jak proste stało się dla mnie przesłanie pana Jarosława Marka Rymkiewicza, czym chciałbym się teraz z czytelnikami podzielić.